Historia

       Pałac w Turznie wraz z otaczającymi go ogrodami został wybudowany na miejscu dawnego dworu (należącego do rodu Zboińskich) w II połowie XIX w. Jego głównym fundatorem był Augustyn Bartolomeusz Działowski (1772-1826) należący do jednej z najzamożniejszych i powszechnie znanych rodzin na Pomorzu. Autorem pierwotnego projektu obecnie stojącego pałacu w stylu eklektycznym oraz neogotyckiej altanki „Zameczku” był znany polski architekt włoskiego pochodzenia Henryk Marconi (1792-1863). Był on jednym z najwybitniejszych i najbardziej płodnych architektów XIX w. Kształcił się na Uniwersytecie oraz Akademii Sztuk Pięknych w Bolonii. Do jego najbardziej rozpoznawalnych dzieł można zaliczyć pałac Andrzeja Zamoyskiego, Hotel Europejski oraz Pałac Branickich - wszystkie w  Warszawie, budynki Ratusza w Radomiu, Augustowie, a także liczne kościoły np. św. Anny w Wilanowie.

     W 1825 roku Augustyn Działowski wraz z żoną Katarzyną, synem Ksawerym oraz dwiema córkami Julianną i Józefą gościli Fryderyka Chopina, który zapewne umilał wspólnie spędzone chwile grając na fortepianie. Ten ukochany przez artystę instrument został uwieczniony na jedynym ocalałym zdjęciu z 1911r., opublikowanym w Tygodniku Powszechnym. W owych czasach Turzno, leżące na ziemi Chełmińskiej było pod zarządem pruskim, natomiast atmosfera w dworze była głęboko polska i patriotyczna. Znajdowała się tam bogata kolekcja dzieł sztuki i doskonale wyposażona biblioteka. Wyjątkowy klimat oraz serdeczność gospodarzy musiały przypaść do gustu młodemu Chopinowi, ponieważ w roku 1827 w czasie podróży do Gdańska ponownie skorzystał z gościny rodziny Działowskich, spędzając w Turznie kilka dni.  W 1833 roku gościem dworku był Zawisza Artur Czarny - powstaniec, działacz narodowy oraz uczestnik wyprawy Zaliwskiego. Właśnie w Turznie krótko przed śmiercią spisał swój testament.

     Na początku XX w. pałac został przebudowany przez ówczesnego właściciela Władysława Gajewskiego, który zrealizował pierwotny zamiar rodziny Działowskich. W 1913r. wzniósł skrzydło boczne z kolumnowym portykiem połączone z pałacem przy pomocy półkolistej galerii, gdzie zastosowano łączniki w stylu starorzymskim.

     W czasie II wojny światowej pałac został przejęty przez wojska niemieckie. Dokonano w nim wielu zmian w celu przystosowania go do ośrodka rehabilitacyjnego dla żołnierzy Wehrmachtu.

     Po wojnie, w 1947 roku, pałac przeznaczono na szkołę powszechną, co wiązało się z licznymi zmianami w układzie pomieszczeń i  sposobie ich użytkowania.

     Pałac otacza park angielski rozciągający się na powierzchni 16 hektarów, w którym do dzisiaj rosną okazałe, stare  drzewa takie jak: lipy, klony, platany, kasztanowce i wiele gatunków egzotycznych drzew i krzewów. Uroku dodają piękne parkowe stawy i malownicze ścieżki spacerowe. Do zespołu pałacowo – parkowego wkraczamy poprzez bramę wjazdową składającą się z dwóch monumentalnych filarów, na których  posadowiono rzeźby turów, a dalej wiedzie nas aleja kasztanowa, która wita przybywających gości tajemniczością barw i historią tego miejsca.

     W 2006 roku turznieński pałac wraz z otoczającym go parkiem został kupiony przez Rafała Predenkiewicza – właściciela firmy Arpol. Ambitna koncepcja rozbudowy kompleksu w centrum hotelowo-konferencyjne została już zaakceptowana przez wszystkie odpowiednie służby. Na gości w Turznie czekać będzie 120 miejsc noclegowych. Wewnątrz nie zabraknie apartamentowców, pokoi kominkowych, sal z tarasami oraz restauracji. Oprócz tego powstaną sale konferencyjne i część rekreacyjna, a w niej m.in. siłownia, bar oraz część spa. W szkoleniach będzie tu mogło jednocześnie uczestniczyć około 250 osób. Praca wre również na 16-hektarowym otoczeniu pałacu. Powstają nowe mostki, zimą zbudowany został też pomost. W parku nasadzono setki najróżniejszych drzew oraz krzewów. Kilometry alejek oświetlonych stylowymi lampami, korty tenisowe, boisko do siatkówki, miniplaża, a nawet amfiteatr już wkrótce uzupełnią to wyjątkowe miejsce.

Po roku 2007 w Turznie gościli znani artyści malarze m.in. Zbigniew Szczepanek – twórca obrazu „Pałac w Turznie na tle parku” oraz oleista Ryszard Kowalewski – autor altany romantycznej „Zameczek” tuż przed jej odrestaurowaniem. Obaj artyści połączyli siły i obecnie tworzą obrazy z cyklu: „Szlakiem Chopina” oraz „Najważniejsze zabytki Torunia”.

Źródło:
Pawłowski M., Turzno dzieje wsi i zespołu pałacowo-parkowego
Narodowy Instytut Fryderyka Chopina,
http://pl.chopin.nifc.pl/chopin/places/poland/id/575
http://pl.wikipieda.org